De Volkskrant 28-2-2004 

'Deze film is een strijd voor gerechtigheid' ; 'Terrorister' toont verhaal van tien jongeren die tijdens Eurotop Goteborg werden gearresteerd

VAN ONZE MEDEWERKER JAN PIETER EKKER

AMSTERDAM

Onder een voorwaarde mocht 'Terrorister', de film van Lukas Moodysson en Stefan Jarl over de rellen tijdens de Eurotop in 2001, in Nederland worden vertoond: gratis toegang.

Het Rotterdams filmfestival en het documentairefestival IDFA wilden Terrorister - en film om dom domda graag vertonen, maar zij kregen nul op het rekest. De documentaire over de rellen tijdens de Eurotop in Goteborg, gemaakt door de Zweedse regisseurs Lukas Moodysson en Stefan Jarl, is nu wel te zien in het Amsterdamse krakerscafe Vrankrijk en aansluitend in andere alternatieve bolwerken.

De film wordt vertoond in het kader van een steuncampagne voor Maarten Blok, om wiens uitlevering is gevraagd door de Zweedse autoriteiten. Blok zou tijdens de Eurotop een politieagent hebben geslagen met een stok en zich schuldig hebben gemaakt aan 'gewelddadig oproer'. De toegang is gratis, op uitdrukkelijke orders van de distributeur. Vrijwillige bijdragen zijn welkom, en komen ten goede aan Bloks proceskosten. 

In Terrorister - en film om dom domda ('de kinderen die veroordeeld werden') zoeken Moodysson en Jarl tien jongeren op die tijdens en na de Eurotop in Goteborg in juni 2001 werden gearresteerd (onder wie een jongen die door de politie werd neergeschoten). 'Lukas en ik hebben protest aangetekend tegen de lange gevangenisstraffen', vertelt Jarl in voice-over. 'We wilden meer doen. We moeten weten wat er gebeurd is in Goteborg. Wie waren de activisten en wat wilden ze?'

De toon van Terrorister wordt gezet met beelden van dierproeven, de honger in Afrika, vogels onder een dikke laag olie, ikonen van het kapitalisme, ontbossing, het conflict in het Midden-Oosten en honger in Afrika. Vervolgens komen negen jongeren (de jongste is 19, de oudste 26) aan het woord. Hun getuigenissen worden doorsneden met gedichten en beelden van de veldslag.

Tot slot wordt gemeld dat zestig personen zijn veroordeeld tot in totaal 45 jaar gevangenisstraf, en dat er nog steeds processen worden gevoerd. 'Het is een erg subjectieve film', zegt Stefan Jarl, maker van documentaires als Misfits to Yuppies en Javna: Renskotare ar 2000, over de gevolgen van de Tsjernobyl-ramp voor het milieu in Letland. 'De film maakt onderdeel uit van een strijd voor gerechtigheid.'

Samen met Moodysson (regisseur van Fucking (0)Am(0)al, Together en Lilja 4-ever) nam Jarl het eerder al op voor de Palestijnse zaak in krantenstukken. 'Wij zijn beiden geengageerd. We willen onze positie van filmmaker gebruiken om discussies op gang te brengen.'

In Zweden is Terrorister met redelijk succes in een aantal bioscopen te zien geweest; in het buitenland niet. 'Omdat we de rechten op de muziek en de archiefbeelden alleen voor Zweden hebben', aldus Jarl. Na enig aandringen, geeft Jarl toe dat er meer aan de hand is: 'De ouders van een van de jongeren die in de film aan het woord komen, geven geen toestemming voor grootschalige vertoning in het buitenland.'

Terrorister kan dus niet worden vertoond op internationale filmfestivals; besloten voorstellingen, zonder entree, mogen wel. Toen Jarl werd benaderd door de 'Steungroep Maarten' gaf hij direct toestemming.

Maarten Blok bracht de nacht voor de top in Goteborg door in een door de stad toegewezen school. De dag van de Eurotop, 14 juni 2001, werd de school omsingeld door de politie. Meer dan vijfhonderd mensen werden gearresteerd. Ook Blok, die vervolgens om onduidelijke gronden het land werd uitgezet.

Terug in Nederland wilde Blok een klacht indienen tegen de Zweedse politie, maar hoorde de antiglobalist dat hij zelf in staat van beschuldiging was gesteld. Blok voert processen tegen zijn uitlevering. Hij ontkent de agent te hebben geslagen en vreest dat hij geen eerlijk proces krijgt in Zweden.

Videobeelden van de ontruiming lijken Blok gelijk te geven, uit Terrorister wordt duidelijk dat er ongebruikelijk hoge straffen zijn uitgedeeld en dat er geknoeid is met bewijsmateriaal.

Voor Jarl is het boek ook nog niet gesloten. Hij probeert contact te onderhouden met de jongeren, maar dat is niet eenvoudig in de gevangenis. 'Misschien zoek ik ze over tien jaar nog eens op', zegt Jarl. 'Om na te gaan welke gevolgen hun opsluiting heeft gehad. Maar ook om van ze te horen of ze nog steeds politiek betrokken zijn, of dat ze hun idealen hebben verloren.'

Terrorister van Lukas Moodysson en Stefan Jarl is 29 februari te zien in krakerscafe Vrankrijk in Amsterdam en 18 maart in Kriterion in Amsterdam. Zie ook: www.steunmaarten.org.