Het Parool 13-08-2003

Nederland levert uit op verzoek
Rob Rombouts 

AMSTERDAM - Nederland dreigt te verworden tot een 'gidsland' op als het gaat om uitleveringen. Aan negen van de tien verzoeken om eigen burgers uit te leveren wordt gehoor gegeven, zegt advocaat Victor Koppe die zich inmiddels specialist in de kwestie mag noemen. Zo staat hij vermeend ETA-terrorist Juanra bij die via een kort geding probeert doet uitlevering aan Spanje te ontlopen.

Koppe probeerde gisteren te voorkomen dat de 22-jarige Amsterdamse fietsenmaker Maarten Blok wordt uitgeleverd aan Zweden. Blok zou in juni 2001 tijdens de Eurotop in Gotenburg een agent met een stok op zijn gehelmde hoofd hebben geslagen. Duitsland weigert demonstranten uit te leveren die ook in Gotenburg werden opgepakt. ''De Duitsers leveren hun onderdanen gewoon niet uit. Die zeggen: we berechten ze zelf wel,'' aldus Koppe.

Terwijl Koppe in de rechtszaal keurig formuleert, geven enkele tientallen medestanders van fietsenmaker Blok meer beeldend weer hoe ze over de zaak denken. Een aantal paspoorten - nep, dat wel - wordt voor de deur van het gerechtsgebouw verbrand. ''Dat je Nederlands staatsburger bent, heeft weinig te betekenen,'' aldus actievoerster Jara. 

''Je wordt zo uitgeleverd. Zonder dat de rechtbank kijkt of je een eerlijk proces krijgt of dat de aanklacht überhaupt ergens op slaat.'' 

Waarna de sympathisanten de trap naar de publieke tribune beklimmen. Ze worden gemonsterd maar niet gefouilleerd door een parketwacht. Actievoerster Suus moet haar roeptoeter met versterking afgeven. 

Maarten Blok, een forse man in korte broek en een licht T-shirt met een roze konijn, zonder strafblad, ontkent de Zweedse agent te hebben geslagen. Hij had overnacht in een door de gemeente Gotenburg aangewezen school die door de politie was omsingeld. Het terrein met daarop vijfhonderd actievoerders, die protesteerden tegen de komst van president Bush en de oneerlijke verdeling van welvaart op de wereld, was afgezet met containers. De meeste containers waren dicht, een enkele met een net overspannen. Een agent die op de containers was geklommen voor een beter overzicht viel, en bleef in het net hangen. 

Een actievoerder die hem zag hangen, sloeg vervolgens met een stok deuken in zijn helm. De agent liep geen verwondingen op maar was wel van slag. Blok werd gearresteerd maar de geslagen agent herkende hem niet. Ook andere bewijzen ontbreken, volgens Koppe. Bovendien had een Zweedse agent gezegd dat niet Blok maar ene Van den Burg de klappen had gegeven.

Krijgt hij een eerlijk proces?
Amnesty International rapporteerde dat de Zweedse politie excessief geweld had gebruikt en dat er ongewoon hoge straffen waren opgelegd aan demonstranten. Zweedse advocaten klaagden dat ze geen inzage hadden in alle stukken. Bovendien moesten politie en openbaar ministerie toegeven dat onder videobeelden van de demonstratie die als bewijsmateriaal werden aangeleverd, spreekkoren waren gemonteerd.

Bij een uitleveringsverzoek beoordeelt de rechtbank of aan een aantal formele eisen is voldaan. Zo moet de verdachte verzekerd zijn van een eerlijk proces en mag het land dat om uitlevering vraagt geen naam hebben als notoire overtreder van het Europese verdrag van de rechten van de mens. Een opgelegde straf moet in Nederland worden uitgezeten na omzetting naar Nederlandse maatstaven. De Nederlandse uitleveringsrechters buigen zich niet over de vraag of de verdachte schuldig is of niet. Alleen als overduidelijk is dat de verdachte onschuldig is - als de verdachte helemaal niet in het land is of ten tijde van het voorval in de gevangenis zat - bemoeien de rechters zich inhoudelijk met de zaak.

Advocaat Koppe deed desondanks zijn best de rechters te wijzen op 'de bewijskwestie'. Want ook de uitleveringsrechters zijn coulance verschuldigd aan de eigen onderdanen, aldus Koppe. Wordt Blok uitgeleverd, dan zit hij waarschijnlijk maanden in voorarrest en krijgt hij een hogere straf dan in Nederland. ''Het is geen zware mishandeling zoals de Zweden zeggen. Meer een eenvoudige mishandeling. Daar krijg je in Nederland hoogstens een paar weken voor.'' En krijgt Blok wel een eerlijk proces? ''Het is opmerkelijk dat Zweden met zijn onberispelijke staat van dienst opeens opduikt in een rappoprt van Amnesty. U moet niet denken: Het is Zweden, het zal wel goedzitten.''

Volgens officier van justitie mevrouw L. Ang betrof het een eenvoudige zaak. Zweden is geen structurele schender van de mensenrechten. En de bewijskwestie was niet aan de orde. Dat zoeken ze in Zweden maar uit. ''In Nederland kom je er na geweld tegen een agent ook niet met een paar weken vanaf. En je kunt afspreken met Zweden dat het voorarrest beperkt blijft. Kortom: de uitlevering is toelaatbaar.'' Fietsenmaker Blok die tijdens de behandeling weinig zei, vond na afloop dat de rechters aandacht hadden gehad voor 'de achtergrondsituatie'. ''Maar gezien die rare Nederlandse wetgeving, word ik waarschijnlijk toch uitgewezen.''

Overigens moet in 2004 een Europees arrestatiebevel gelden dat landen verplicht binnen zestig dagen op verzoek hun onderdanen uit te leveren. Er komt een lijst met beschuldigingen die uitleveringen rechtvaardigen. Beroepsmogelijkheden worden beperkt. Koppe: ''Geen kort geding, geen Hoge Raad, geen uiteindelijke beslissing van de minister.''

Koppe moet nog maar zien of zo'n Europees arrestatiebevel van de grond komt. ''Zie jij Frankrijk onderdanen uitleveren? Of Duitsland?''